Titel: Siegfried; een zwarte idylle

Auteur: Harry Mulisch

Uitgeverij: De Bezige Bij, Amsterdam,

Druk: eerste druk.

Waar gaat het verhaal over:

Onbekende kanten van Hitler en hoe wij hem (niet) kunnen begrijpen.

Ik had op de tv een interview met Harry Mulisch gezien. Ik hoorde hem vertellen over zijn Oostenrijkse familie en toen kwam ik tot het besluit dat ik eindelijk eens een boek van hem moest gaan lezen. Tijdens een veel te saaie les Frans, ben ik de week daarop naar de bieb gevlucht, waar ik (toen ik eigenlijk weer wilde gaan) Siegfried op tafel zag liggen. Het was van Harry Mulisch en sprak mij op de een of andere manier aan. Ik had er nog nooit van gehoord en er stond nergens een inhoud, dus ik had geen idee waar het over ging. Ik ben aan een tafeltje gaan zitten, begon te lezen en hield daar pas weer anderhalf uur later mee op.

Harry Mulisch had ik, zoals gezegd, op tv gezien. Maar ik wist al wel eerder van zijn bestaan. Van Hitler en de mensen die hem omgeven in het boek wist ik al behoorlijk veel (vooral van de geschiedenislessen, natuurlijk).

Personen:

De hoofdpersonen zijn de schrijver Rudolf Herter, Julia en Ullrich Falk (zij werkten voor Hitler) en Eva Braun (de, uiteindelijke, vrouw van Hitler).

Herter heeft het idee om een boek over Hitler te schrijven, waarin hij hem in zo’n absurde situatie plaatst, waarin hij begrijpelijk wordt. Zodat wij eindelijk te weten komen wie die man daadwerkelijk was. Dan ontmoet Herter Julia en Ullrich Falk die voor Hitler hebben gewerkt en hem privé kenden. Zij vertellen hem een haast fantastisch verhaal, waarin vooral Eva Braun op de voorgrond staat.

Julia en Ullrich zijn, al sinds jaren, getrouwd. Zij worden één keer door Herter bezocht, die eigenlijk een vreemde voor ze is. Eva Braun kennen zij uit de tijd dat zij voor Hitler werkten. Herter kent Eva Braun niet persoonlijk, maar heeft waarschijnlijk al wel veel over haar gehoord en gelezen.

Julia en Ullrich zijn volgens mij heel ongelukkige mensen. Zij lopen hun hele leven al rond met hun levensverhaal, dat zij maar steeds aan niemand kwijt konden. Dit moet een enorme last zijn! Uit hoe zij en vooral ook hun appartement, is beschreven, is dit ook heel duidelijk op te maken. Herter is volgens mij heel tevreden met zijn leven. Hij lijkt mij heel aardig en vooral begripvol. Eva Braun heeft een vreselijk moeizaam leven geleid. De ‘liefde van haar leven’ weigerde in het openbaar met haar te verschijnen, er waren allerlei dingen die haar verboden waren en zij mocht niet eens de moeder van haar eigen kind zijn! In het boek staat ook dat zij vreselijk onder al deze dingen leed.

Ik had in hun situatie net zo gehandeld. De mogelijkheid om het anders te doen, was er namelijk niet. Zij deden eigenlijk gewoon wat hen gezegd werd en als zij dat niet hadden gedaan, zouden ze gewoon zijn vermoordt.

Eva Braun: Ze is een heel lief en gevoelig mens. Zij heeft het wel heel erg moeilijk met wat haar allemaal overkomt, maar probeert alleen de goede kanten van alles te zien. Dat zij dat in de situatie waarin zij zit kan, vind ik verbazingwekkend en ik heb daar dan ook veel respect voor! Wat ik niet zo geweldig van haar vind, is dat zij zich helemaal niet bemoeide met Hitler. Dat zij hem zomaar verder laat moorden.

Adolf Hitler: Hij heeft echt het gevoel dat hij véél beter dan de rest van de mensheid is! Zelfs de mensen die van hem hielden (dat die er waren, is voor mij onbegrijpelijk) behandelt hij slecht. Hij realiseert zich niet dat andere mensen ook gevoelens hebben en hij daar begrip voor moet hebben.

Tijd:

Het ene deel van het verhaal speelt zich tijdens de 2e wereld oorlog af, het andere in het jaar 1999.

Voor de helft in 1999 zeker, want dat kan zich gewoonweg in geen ander jaar afspelen. Het gaat om Hitler en de mensen om hem heen en zij zijn de beginners en leiders van de 2e wereld oorlog. Het andere deel moet zich gewoon een hele tijd na 1945 afspelen.

Het speelt tijdens de 2e wereldoorlog. Hoe die was weet denk ik iedereen wel.

Het hele verloop ervan, de oorzaken gevolgen etc. heb ik net geleerd voor een geschiedenistentamen, dus daar weet ik behoorlijk veel van!

Plaats:

Het ene deel op de Berghof en het andere deel in Wenen.

Van Wenen weet ik een heleboel, ik ben daar al heel vaak geweest. Van de Berghof had ik nog nooit gehoord.

Dat het ene deel zich op de Berghof afspeelde moest wel, aangezien dat de woonplaats van Hitler was en hij eigenlijk alleen daar zichzelf was. Dat het andere deel in Wenen speelt is, denk ik, vooral voor de sfeer heel belangrijk.

Het deel in Wenen speelt zich aan de ene kant in het slechtste en aan de andere kant in het beste milieu af. Over de Berghof kan ik dit niet beoordelen.

Vertelstandpunt:

In het begin is er een verteller. Tussendoor wordt een ‘verhaal’ door Julia en Ullrich verteld (maar het wordt tussendoor steeds door de verteller overgenomen), dan heb je de verteller weer, dan lees je het dagboek van Eva Braun en ten slotte is de verteller er weer.

De verteller beïnvloedt jou als lezer eigenlijk helemaal niet. Bij het verhaal van Julia en Ullrich zou je denken dat je het vanuit hun perspectief gaat zien, maar dat was bij mij niet zo. Ik zag het toen eigenlijk allemaal vanuit het perspectief van Eva Braun, maar dat is waarschijnlijk mijn eigen instelling. Het dagboek beleef je heel duidelijk vanuit het zicht van Eva Braun.

Wat wil het verhaal de lezer zeggen:

Ook al zou ik dat idee niet hebben (wat niet zo is), dan zou ik bij voorbat weten dat Harry Mulisch dit boek niet zomaar voor de lol heeft geschreven, dat er wel degelijk een heleboel is dat hij ermee wil zeggen, waarna en waarop hij wijst.

Ik kon niet alles vinden en begrijpen, maar wat hij eigenlijk wilde doen is volgens mij, zoals Herter in het boek, Hitler vanuit een heel ander zicht, dan tot nu toe is gedaan, presenteren. (Volgens mij is Herter ook niet zomaar iemand, maar beeld dat personage Harry Mulisch zelf uit.) Hij wil ook de oorsprong van Hitler laten zien en waartoe hij, behalve de massamoorden, in staat is. Maar verder wilde Mulisch volgens mij ook een beeld schetsen van hoe het nu eigenlijk met de mensen uit zijn directe omgeving ging. Hoe hij met hen omging en hoe zij op hem reageerden.

Dit zijn eigenlijk de dingen waarvan ik vindt dat ze op de voorgrond staan van het verhaal. Waar het hele verhaal eigenlijk om gaat.

Het verhaal brengt bij mij vooral fascinatie teweeg. Het boek is heel vlot geschreven, maar het is zelf een behoorlijk zwaar verhaal en ook wel een complex geheel. Het gaf mij ook een heel andere kijk op Hitler, zijn leven en vooral zijn persoonlijkheid. Maar ik had daar zelf ook wel eens over nagedacht. Ik was zelf tot de conclusie gekomen dat hij privé heel anders was dan tijdens zijn openbare optredens. Maar hoe hij nu privé was, is de grote vraag. Maar je mag hem ook niet gaan begrijpen. Want dan zit je helemaal fout en moet je maar eens nodig op andere gedachtes gebracht worden. Het is dus eigenlijk een heel gevaarlijke gedachte. Maar ook Harry Mulisch is tijdens het bezig zijn met dit boek, niet te weten gekomen hoe Hitler was. Maar ik heb het gevoel dat dat helemaal niet zijn echte doel was.

Zou je nog eens een verhaal lezen:

Ik zal zeker nog eens een boek van Harry Mulisch gaan lezen, op zijn tijd.

Ik zal boeken over de 2e wereld oorlog niet ontwijken, maar ik heb daar voor nu even genoeg van.

Ik zou het niet erg vinden om nog eens een boek te lezen dat zich in Wenen afspeelt, maar het is wel een heel apart gevoel.

Ik zou, nu, heel graag nog eens een boek lezen over Eva Braun en Hitler, maar dan niet over wat hij allemaal deed, maar over zijn optreden en zijn persoonlijkheid.